Babbersmolen Schiedam: de oudste stenen poldermolen van Nederland

Een kijkje bij de Babbersmolen in Schiedam

Ben je op zoek naar een uniek uitje in Nederland dat leuk is voor volwassenen en kinderen? Breng dan een bezoek aan de Babbersmolen in Schiedam. De Babbersmolen is een poldermolen uit 1710. Het is de oudste stenen poldermolen van Nederland en werd gebruikt om het overtollige water uit te slaan op de Poldervaart. Vandaag de dag kun je bij de Babbersmolen niet alleen de historie induiken, maar ook spelenderwijs veel leren over een klassiek staaltje watermanagement. Benieuwd? Lees dan snel verder om te ontdekken wat je allemaal kunt ervaren bij de Babbersmolen in Schiedam. 

Babbersmolen
babbersmolen schiedam
Babbersmolen Schiedam

De Babbersmolen: de oudste stenen poldermolen van Nederland 

We weten allemaal dat de molens in Nederland een stukje cultureel erfgoed zijn. Hollands glorie waar we als Nederlanders maar wat trots op zijn. Maar wat maakt nou juist de Babbersmolen zo speciaal?

Een authentieke poldermolen

De Babbersmolen is een authentieke poldermolen uit de achttiende eeuw, maar hij had al een eeuwenoude voorganger. Een poldermolen is een windmolen die water van een lager niveau naar een hoger niveau verplaatst. In het geval van de Babbersmolen was dit ter bemaling van de Babberspolder. De poldermolen heeft eeuwenlang het water beheerd van deze polder. De Babbersmolen is een voor Nederland unieke molen. Het is tot op heden de enige overgebleven poldermolen met een stelling. Het is bovendien de oudste nog bestaande stenen poldermolen van het land.

klompen babbersmolen
keuken babbersmolen
babbersmolen molenaarswoning

van grondzeiler naar stellingmolen

Poldermolens staan van oudsher in open polderlandschap en waren grondzeilers. Dit betekent dat de wieken tot vlak boven de grond draaiden en de molenaar de molen kon bedienen vanaf de molenwerf. Nadat in 1888 de spoorlijn tussen Rotterdam en Hoek van Holland werd aangelegd, moest de Babbersmolen noodgedwongen 3 meter verhoogd worden om voldoende wind te kunnen blijven vangen. De Babbersmolen werd toen voorzien van een balie (de stelling die er vandaag de dag nog steeds staat). 

In 1897 werd het houten scheprad vervangen door een ijzeren scheprad. Een leuk weetje is dat de reclame van Quaker op de romp van de molen ook al dateert uit het begin van de twintigste eeuw (weliswaar nu gerestaureerd). Vanwege het voorbijgaande treinverkeer was de molen namelijk de ideale plek voor een reclame-uiting. 

scheprad babbersmolen
schiedam babbersmolen
babbersmolen quaker

Een bezoek aan de molenaarswoning

Een bezoek aan de Babbersmolen staat gelijk aan een onderdompeling in historie. Wat de Babbersmolen dan ook super interessant maakt, is dat er in de molen een reconstructie is gemaakt van het leven in de jaren ’20. Het poldermolenaarsgezin leefde in die tijd letterlijk van wind, land en water. Ze waren dan ook volledig afhankelijk van de natuur. Het maalloon van een molenaar was lang niet voldoende om van te leven, dus hield het molenaarsgezin zichzelf in stand door gebruik te maken van alles om hen heen. 

Naast windrecht had de molenaar bijvoorbeeld ook visrecht, dus werd er paling gevangen om te verkopen aan langskomende viskopers. Ook werd het wilgenhout uit de eigen wilgengriend gebruikt voor haardhout en om gereedschap van te maken. In het bijgebouwtje, ook wel Zomerhuis genoemd, bevond zich vroeger een stal voor enkele koeien. In de winter verbleven hier de koeien en in de zomer gebruikte het molenaarsgezin dit als extra woongedeelte. Hier werd bijvoorbeeld ook boter en kaas gemaakt. Er was ook een moestuin, er waren kippen, kleinvee en een eendenkooi. 

grienden babberspolder
grienden babbersmolen
eendenkooi

De molenaarswoning

Terwijl je door de molen loopt, waan je je echt een beetje in de jaren ’20. Met name wanneer je de molenaarswoning aanschouwt met de bedstee, de lage tafels en kleine stoelen en de details als het antieke servies, de kledij en de Nieuwe Rotterdamsche Courant. Wat moet het leven in die tijd toch anders zijn geweest! Wij vonden het ontzettend fascinerend om zo kennis te maken het leven van een molenaar en zouden stiekem best wel even gebruik willen maken van een tijdmachine. 

Molen keuken

Het watereducatieproject de mini-Babberspolder 

Naast de Babbersmolen bevindt zich de mini-Babberspolder, een educatieproject van de Schiedamse Molens. De Babbersmolen was tot 1955 actief als watergemaal. Toen werd dit overgenomen door andere elektrische gemalen in de omgeving. De mini-Babberspolder toont echter nog heel goed hoe het watermanagement eeuwenlang werd geregeld. Als bezoeker kun je de mini-polder met slootjes onder water laten lopen om hem vervolgens droog te malen met een groot houten scheprad. Het water wordt vervolgens verplaatst naar de mini-Poldervaart met werkende keersluizen. Vooral met kinderen is dit ontzettend leuk om te doen omdat ze zo op speelse wijze precies ervaren hoe de Nederlandse waterhuishouding heeft gewerkt. 

watereducatie babbersmolen
watermanagement babbersmolen
watereducatie babbersmolen

Voorafgaand aan je bezoek

De Babbersmolen is van medio maart tot eind oktober elke zaterdag geopend van 11.00 tot 16.00 uur. Daarnaast worden er ook regelmatige leuke evenementen georganiseerd, zoals de Open Monumentendag. Die vindt dit jaar plaats op 11 september 2021 en is gratis. De entreeprijs op normale zaterdagen is €1,50 per persoon en €1,00 voor kinderen. Betaalde groepsbezoeken zijn in overleg ook op andere dagen mogelijk en tevens kun je het bijgebouw huren voor vergaderingen en workshops. 

Adres: Schiedamsedijk 2a, 3117 HA Schiedam. Navigeren kun je het beste naar de Laan van Spieringshoek waar je een gratis parkeerplaats vindt. 

ontdek molenstad Schiedam

De mooiste Instagram Spots in Schiedam

De mooiste Instagram spots in Schiedam

Schiedam is één van onze lievelingssteden voor een uitstapje vanuit Rotterdam. We zijn dol op het historische karakter van de binnenstad met de oerhollandse pandjes, gevels en ophaalbruggen. Maar ook de molens die je in Schiedam kunt vinden (de hoogste molens ter wereld!) zorgen ervoor dat we altijd graag in deze stad komen. Schiedam behoort dan ook absoluut tot de leukste ‘Instagrammable’ steden van Nederland als je het ons vraagt. Nog niet overtuigd? Ontdek de stad tijdens een wandeling langs de Instagram spots en bezienswaardigheden in Schiedam: 

De Overmaassesteeg in Schiedam

Volg je ons op Instagram, dan heb je vast al eens de Overmaassesteeg voorbij zien komen op onze feed. In deze straat vind je namelijk het leukste huisje van Schiedam: het witte huisje met de zwarte gevels en klassieke ramen met zwart-witte ruiten. Het ideale decor om te fotograferen! 

overmaassesteeg schiedam
Schiedam tips

Schiet een plaatje met molen de Walvisch als decor 

Aan de Westvest in Schiedam vind je één van de mooiste molens van Schiedam: Molen de Walvisch. De Walvisch werd gebouwd in 1794 en maalde granen voor de jeneverindustrie. Vandaag de dag is De Walvisch een museummolen. In De Walvisch maak je kennis met de molengeschiedenis van Schiedam en de indrukwekkende historie rondom de jeneverindustrie. In molenwinkel de Walvisch kun je terecht voor de lekkerste meel- en bakproducten. Maar ook van de buitenkant is de molen natuurlijk een plaatje en daarom mag hij niet ontbreken in dit lijstje met Instagram spots in Schiedam. Neem plaats langs het water net voor de Kippenbrug en laat iemand de mooiste plaatjes van je schieten! 

Schiedam molen de Walvisch
Molenwinkel De Walvisch

Op de top van één van de hoogste molens in Schiedam

Ben je een dagje op pad in Schiedam, dan mag een bezoek aan (één van de) molens natuurlijk niet ontbreken. De molen is misschien wel het belangrijkste cultuurkenmerk van Nederland en laat de hoogste molens ter wereld nou nét in Schiedam zijn. Het is niet alleen onwijs leuk om meer over de molens te weten te komen, ze zorgen ook voor de meest fotogenieke kiekjes. Het ultieme Instagram plaatje? Klim naar de top van de molen! Wij hadden het geluk om op de top van molen de Vrijheid te kunnen fotograferen, maar de Walvisch is the place to be. Deze molen is namelijk van dinsdag tot en met zondag van 11:00 tot 17:00 uur open voor publiek. 

Benieuwd naar alle molens die je in Schiedam kunt vinden? Neem dan een kijkje in ons artikel over de hoogste molens van Schiedam

Bezoek molen de vrijheid
molen de vrijheid

De fotogenieke Westmolenstraat 

De Westmolenstraat hoort zonder twijfel thuis in het lijstje met mooiste Instagram spots in Schiedam. In deze straat vind je namelijk twee mooie spots om te fotograferen. In het steegje hangen verschillende gele gietertjes, wat zorgt voor een enorm leuk contrast met de knalrode deuren en gevels van het huis direct achter de steeg. 

instagram spots schiedam
ketelstraat

Ontdek alle bezienswaardigheden van Schiedam

Naast de prachtige Instagram Spot die je in Schiedam kunt vinden, vind je er ook andere prachtige bezienswaardigheden. Wat dacht je van de hoogste molens ter wereld? Of een aantal van de bekendste distilleerderijen ter wereld? Schiedam heeft genoeg voor jou in petto. Een dag op stedentrip naar Schiedam raden we je dan ook zeker aan!

op pad in Schiedam

Een kijkje achter de schermen bij Vlaamsch Broodhuys

Vlaamsch Broodhuys: een kijkje achter de schermen

Vlaamsch Broodhuys, wie kent deze heerlijke ambachtelijke bakkerij niet? Al eerder namen wij een kijkje achter de schermen bij Molen De Vrijheid in Schiedam waar we werden meegenomen in het verwerkingsproces van graan tot meel, tarwe en bloem. En dat op oer-Hollandse wijze. Maar hoe verder? Het leek ons erg interessant om het product van de Schiedamse molens te volgen. Zodoende kwamen we uit bij bakkerij Vlaamsch Broodhuys.

Een bezoek aan Vlaamsch Broodhuys is erg bijzonder, niet alleen doordat de geur van vers gebakken brood je direct tegemoet komt, maar juist doordat de passie voor broodbakken hier zó tastbaar is.

Vlaamsch Broodhuys

Vers gebakken brood, we worden er blij van. Gelukkig zijn we dan ook bij Vlaamsch Broodhuys aan het juiste adres. Het draait hier niet zomaar om vers gebakken brood. Vooral de specialiteit zuurdesembrood is iets waar ze bij Vlaamsch Broodhuys erg trots op zijn. Eigenaar Dimitri Roels, half Nederlands / half Belgisch, heeft zich het product volledig eigen heeft gemaakt en in Nederland perfect op de kaart gezet. 

De passie voor het ambachtelijke bakken van brood zit er van kleins af aan al in. Na het voltooien van de koksopleiding en na jaren werken in restaurants in zowel Nederland, België als Frankrijk kon Dimitri Roels het bakken van brood niet loslaten. In 1996 besloot hij dan ook volledig te kiezen voor het bakkersvak en Vlaamsch Broodhuys werd opgericht. Dit jaar (2021) bestaat deze ambachtelijke bakkerij 25 jaar. Hoe bijzonder is het om terug te kijken naar waar het begon, en te zien tot wat voor begrip Vlaamsch Broodhuys is uitgegroeid. 

Inmiddels telt de bakkerij meer dan 20 vestigingen, plus nog eens meerdere shop-in-shops verspreid over 10 Nederlandse steden én wordt er dagelijks samengewerkt met restaurants, hotels en andere afnemers.

Zuurdesem Vlaamsch
Deeg Vlaamsch Broodhuys
Manden Vlaamsch Broodhuys

Van graan tot brood

Tot voor kort hadden wij geen flauw benul over wat er allemaal komt kijken bij het ambachtelijke bakproces van brood. Dat het niet zo simpel is als we dachten, dat is ons na het bezoek aan de grote bakkerij van Vlaamsch Broodhuys wel duidelijk geworden. En juist daarom waarderen we ambachtelijk bereid brood nog meer (en willen we ook liever niet anders).

De ingrediënten die de basis vormen van het zuurdesembrood zijn afkomstig vanuit verschillende regio’s in Frankrijk en Nederland. Belangrijk is het graan wat uit Frankrijk komt: het zeldzame ras Campremy. Het gebruik van dit graan uit zich in de knapperige korst van gebakken brood. Tevens maakt het de zuurdesembroden erg smaakvol.

De overige meelsoorten waar mee wordt gewerkt zijn onder andere afkomstig van Molen De Vrijheid. Zo dragen de prachtige molens van Schiedam bij door het vermalen van de granen tot spelt- en maïsmeel en daarmee aan de productie van het ambachtelijk brood van Vlaamsch Broodhuys.

In de grote bakkerij in Vlaardingen wordt er dag en nacht gewerkt én gebakken om ervoor te zorgen dat elke dag vers brood in de winkels liggen. Al de tijd, energie en ambacht die hierin wordt gestopt resulteert in een waanzinnig lekker product.

Speltbrood Deeg
Brood Vlaamsch Broodhuys

Vlaamsch Broodhuys dicht bij huis

Vlaamsch Broodhuys is in Rotterdam en Schiedam een begrip. Je kunt je dan ook voorstellen dat wij sinds dat wij in Rotterdam wonen het halen van vers gebakken brood, een belegd broodje of één van de lekkere taartjes een must is. In Rotterdam vind je een winkel op de Meent (8a) en op de Nieuwe Binnenweg (127b). In Schiedam vind je een winkel op de Korte Haven 5 in het historisch centrum.

leer schiedam kennen

Op bezoek bij Serious Bee Distillers in Schiedam

Serious Bee Distillers: een unieke distilleerderij in Schiedam

Serious Bee Distillers is zonder twijfel de meest bijzondere distilleerderij in Schiedam. Er wordt bij deze distillateur namelijk van pure bijenhoning een prachtig distillaat gemaakt. Maar naast het distilleren van deze bijzondere drank wordt er ook zorg gedragen voor het welzijn van bijen. De opbrengst van de producten wordt namelijk ingezet voor de bijen. Wij namen een kijkje bij Serious Bee Distillers en delen graag met jou hoe ze hier te werk gaan.

Stichting Bee Serious

Stichting Bee Serious zet zich in voor het voor het behoud van de bijen. Dat bijensterfte wereldwijd voorkomt is niet goed voor ons ecosysteem. Bijen zijn namelijk cruciaal voor het bestuiven van onze gewassen en zorgen voor het voortplanten van bloemen. De meest verwoestende oorzaak van bijensterfte is de Varroamijt. En om de bijen een handje te helpen zet Stichting Bee Serious zich in om het effect van de Varroamijt te beperken. 

Verspreid over provincie Zuid-Holland heeft Bee Serious locaties waar ze bijen telen met verhoogde resistentie. Sommige bijen hebben van nature de eigenschap om hun bijenkasten te controleren op de Varroamijt. Mochten er mijten aanwezig zijn dan worden deze zelfstandig weggewerkt. Bijen die deze eigenschap bezitten worden door Stichting Bee Serious geteeld zodat het een algemene eigenschap van bijen wordt. Er wordt dus gestreefd naar een bijenvolk dat resistent is tegen de Varroamijt en uiteindelijk ook beter is staat is tegenslagen van buitenaf te verwerken. 

bijen stichting beeserious

De producten van Serious Bee Distillers

Het eerste product dat Serious Bee Distillers op de markt bracht is mede. Dit is een wijn gemaakt van honing. Het proces om van honing wijn te maken is bijna gelijk aan de vergisting van druiven tot wijn. Wanneer je honing laat vergisten ontstaat er alcohol, een proces wat minimaal drie maanden duurt. Het eindresultaat mag er wezen. Een unieke en smakelijke wijn van honing. Een leuk weetje is dat het concept van mede wijn al meer dan 8.000 jaar oud is!

Vervolgens kwam Serious Bee Distillers op het idee deze mede te distilleren tot een wereldwijd uniek product: Een honingdistillaat, door hun ‘mead brandy’ genoemd omdat er nog geen naam voor bestond.

Clutius en Clusius

De ‘mead brandy’ producten van Serious Bee Distillers dragen de merknaam Clutius & Clusius. Zij beschreven tijdens de 80-jarige oorlog namelijk al in hun correspondentieboekje hoe je mede distilleert. De Clutius & Clusius lijn van Serious Bee bestaat uit zes prachtige distillaten: 

  • Pearl – een zuiver en puur distillaat;
  • Juniper – een zuiver distillaat met een twist van jeneverbes (met een knipoog naar de Schiedamse roots);
  • Raspberry – een zuiver distillaat overgehaald op frambozen;
  • Amber – een zuiver distillaat met extra honing;
  • Prince of Orange – een zuiver distillaat met een mix van honing en sinaasappels;
  • Pearl Noble Xeres – een zuiver distillaat dat is gerijpt op sherryhout.

Onze favoriet? Dat is de finest mead brandy Amber!

Flesjes Serious Bee
Serious Bee Distillers mead brands
Mede wijn

Nog meer speciaals

Bij Serious Bee Distillers zitten ze niet stil. Naast het distilleren van de succesvolle producten Clutius & Clusius blijven ze nieuwe distillaten ontwikkelen. Zo zijn ze de distillateur van Janse Jenever voor het product de Oude Klare, maar ook de distillateur van slijterij Cheerz Renesse waarvoor ze oude jenever ‘T Zilte Nat’ hebben ontwikkeld. Last but not least hebben ze ook hun eigen rum: RumBee.

Verkooppunten

De producten van Serious Bee Distillers zijn te koop bij de volgende slijters:

Tip: Ga een keer uit eten bij Dr. Rotterdam, The Basement Rotterdam of bij 1714 in Schiedam waar de Clutius & Clusius producten gebruikt worden bij het maken van cocktails!

Wil jij ook Serious Bee Distillers in Schiedam bezoeken?

Een leuke manier om kennis te maken met het unieke concept van Serious Bee Distillers is door ze zelf te bezoeken. Via S’DAM kan je een tour boeken voor €36,- per persoon. In een tijdsbestek van twee uur leer je hoe het product tot stand komt (van bij naar borrel), krijg je inzichten in het leven van de bij en het telen van bijen en het lekkerste: een tasting van vijf producten.

Proeverij Serious Bee Distillers

Schiedam, het Distillers District van de wereld

Niet zo ver van wereldstad Rotterdam vind je het Distillers District van de wereld. Het is de stad van gin en jenever, maar ook de stad waar je de hoogste molens ter wereld vindt. Schiedam is het ontdekken waard. Wandel langs de mooie grachten, bewonder de historische pakhuizen en karakteristieke ophaalbruggen, maar neem ook zeker een kijkje bij de jeneverstokerijen en leer over de geschiedenis van Schiedam als Distillers District van de wereld.

inspiratie voor een bezoek aan Schiedam

Museummolen en molenwinkel De Walvisch Schiedam

Ambachtelijke meelproducten bij molenwinkel De Walvisch

Onlangs namen wij jullie mee naar Molen de Vrijheid in Schiedam, de enige molen die nog volledig dienst doet als werkende molen. Wij namen hier een kijkje bij het ambachtelijke maalproces en zagen hoe dagelijks tientallen zakken met meelproducten werden klaargemaakt voor de distributie. Maar wat gebeurt er dan precies met het graan dat hier wordt gemalen? Nou, één van de plekken waar de meelproducten naartoe gaan is Molenwinkel de Walvisch. En dit is best een bijzonder plekje in Schiedam als je het ons vraagt! 

Molenwinkel De Walvisch

Molen De Walvisch

Molen De Walvisch is gelegen aan de Westvest in Schiedam. De molen werd gebouwd in 1794 en maalde granen voor de jeneverindustrie. In de jaren ’30 heeft De Walvisch zelfs een tijdje magnesium verwerkt tot medicijnen en zuiver koolzuurgas. Dit werd dan weer verkocht aan de limonadefabriekjes in Schiedam. De Walvisch is vernoemd naar de Groenlandse walvisvaart die aan het eind van de 18e eeuw nog actief was. 

In 1996 gebeurde er iets wat veel Schiedammers nog altijd bij is gebleven. De Walvisch stond in brand en het interieur werd van kap tot de 1e zolder compleet vernietigd. Dankzij veel acties van Schiedamse bedrijven en inwoners kon De Walvisch worden gerestaureerd. In 1999 is de molen weer gaan draaien. 

Sinds 2018 is De Walvisch de museummolen geworden van de Schiedamse molens. In De Walvisch maak je kennis met de molengeschiedenis van Schiedam en de interessante historie rondom de jeneverindustrie en kun je terecht voor meel- en bakproducten. 

De verschillende zolders in molen de Walvisch

Net als molen De Vrijheid, beschikt De Walvisch over verschillende zolders. Daar waar De Vrijheid dienst doet als werkende molen, heeft De Walvisch dus andere functies. Op de begane grond is de molenwinkel gevestigd. En in de molenwinkel, daar zie je dus weer de fijne meelproducten terug die zijn gemaakt in molen De Vrijheid. 

Boven de molenwinkel is een tussenverdieping met zitruimte en op de zolder daarboven wordt de voorraad uit De Vrijheid verwerkt tot producten voor in de winkel. Op de tweede verdieping is de Panoramazolder. Op de derde verdieping is een educatieproject te zien met een mooie doorsnee van een molen en waarbij je meer kunt leren over de stand van de wieken. 

De Panoramazolder is absoluut de moeite waard om te bekijken. Op deze zolder wordt op de binnenmuren van de molen een video afgespeeld. Hierin wordt op leuke wijze verteld over de historie van de molens. Ook kun je bij Molen De Walvisch de balie op en het schitterende uitzicht bewonderen op de stad en een aantal van de andere Schiedamse molens. 

Verkoop Molen Walvisch
Bakproducten Walvisch

De molenwinkel in De Walvisch

In de molenwinkel in De Walvisch vind je een groot assortiment molenmeel en andere bakproducten. Zo kun je hier terecht voor verschillende meelsoorten, streekproducten, muesli en bakmixen als notencakemix, pannenkoekenmix en speculaasmix. Ga jij voor een traditionele speculaaspop of wordt het toch de vorm van een authentieke stellingmolen? 

Met alle bakbenodigdheden en verschillende lekkere ingrediënten voor baksels is de molenwinkel in De Walvisch de place to be in Schiedam voor alle thuisbakkers. 

Opslagruimte Walvisch
Bakken meel

De Schiedamse Molens 

De molens speelden in het verleden een belangrijke rol in de jeneverhistorie. Schiedam is namelijk bij uitstek een jeneverstad. De molens maalden graan voor de branders, die moutwijn stookten voor de jeneverindustrie. De Schiedamse molens zijn de hoogte ter wereld en hierdoor een prominent onderdeel van het stadsgezicht in Schiedam. Alle molens die er nu nog zijn, draaien nog regelmatig. Dit maakt de molens extra bijzonder in Schiedam!

Kom Meer te weten over de Schiedamse molens

Op bezoek bij molen De Vrijheid in Schiedam

Een kijkje achter de schermen tijdens een bezoek aan de Schiedamse molen De Vrijheid

Een unieke kans om molen De Vrijheid in Schiedam te bezoeken lieten wij natuurlijk niet aan ons voorbij gaan. Erg interessant om te weten te komen wat er nou precies binnen de ronde stenen muren van deze windmolen plaatsvindt. Daarnaast is het bezoek aan deze molen best bijzonder. Dit is namelijk één van de hoogste molens ter wereld én de enige molen in Schiedam die nog volledig dienst doet als werkende molen. Er wordt hier namelijk nog steeds elke werkdag meel gemalen. Molen De Vrijheid is een prachtige windmolen die je kunt vinden aan de rand van de binnenstad van Schiedam. 

Molen de Vrijheid

De molens in Schiedam zijn van oudsher brandersmolen die gebruikt werden voor het malen van verschillende soorten graan voor de distilleerderijen in de stad. Vandaag de dag wordt bij molen De Vrijheid nog steeds dezelfde techniek gebruikt voor het produceren van verschillende soorten meel. Tot de kap is de molen 33 meter hoog en opgebouwd uit zeven verschillende zolders. Elke zolder heeft zijn eigen functie. 

De naam ‘De Vrijheid’ werd door de opdrachtgevers tijdens de bouw in 1785 aan de molen gegeven. De naam verwijst naar de vrijheidsstrijd van de Amerikaanse kolonisten tegen het Britse wereldrijk. Op de molen kan je nog steeds de gevelsteen zien die ‘De Vrijheid’ symboliseert met Pallas Athena, de godin van strijd en vrede.

molen de vrijheid
Molen de Vrijheid
Balie Vrijheid

De werking van de molen

De Vrijheid kan je zowel een stelling- als een windmolen noemen. Het woord ‘stelling’ verwijst naar de houten ombouw die essentieel is voor de molenaar om bij de wieken te komen. Wanneer er te weinig wind is kan hij de wieken voorzien van zeil waardoor er meer wind wordt gevangen. De kap bovenop de molen kan je draaien door middel van het kruirad. Deze zie je rechtsboven op de foto: een soort stuur. Door het kruirad te bedienen worden de wieken naar de wind gedraaid. Een windmolen maakt dus gebruik van windenergie.

De draaiende beweging van de wieken is de basis voor de werkzaamheden in de molen zelf. Binnenin de molen bevinden zich verschillende assen en tandwielen die door de draaiende beweging van de wieken automatisch aangestuurd worden. Zo werkt op één van de zolders de maalsteen die meedraait op de beweging van de wieken. 

De zeven verschillende zolders

Wanneer je de molen betreedt ben je op de begane grond, ook wel de expeditieruimte genoemd. Hier worden de graanproducten afgeleverd ter productie maar vind je ook de meelzakken en andere maalproducten die klaar staan voor transport naar de klanten van Molen de Vrijheid. De verschillende zolders zijn te bereiken via steile houten trappen. Deze molen heeft nog traditionele trappen die mooie gebruikssporen hebben door het vele beklimmen van de trappen met de typische Hollandse klompen. 

Trappen De Vrijheid
Meelproducten Vrijheid
De Vrijheid

van de eerste tot de vierde zolder

Op de eerste zolder staan de graansilo’s, paktafel en mengketel. Tijdens ons bezoek aan De Vrijheid keken wij vol belangstelling toe hoe de meelzakken handmatig werden afgewogen en gevuld met meel. Op de tweede en derde zolder staan nog meer graansilo’s en apparatuur zoals een speciale builmachine om bloem te maken. 

De vierde zolder is onze favoriet. Hier vind namelijk de transformatie van graan tot meel plaats. Tevens kan je vanaf deze zolder naar buiten. De houten stelling wordt in regio Rijnmond ook wel ‘balie’ genoemd. Pas wanneer je hier staat besef je eigenlijk hoe hoog de molens zijn. Vanaf de balie heb je dan ook een prachtig uitzicht over de binnenstad van Schiedam én kan je een aantal van de andere molens zien.

Zolder vijf

Vanaf de vijfde zolder wordt via de houten bakken (zie onderstaande foto) het graan de maalstenen ingestort. Vroeger werden de zakken graan door 14-jarige jongens van beneden naar boven gehesen met het luiwerk. Inmiddels gaat dat op een moderne manier met een jakobsladder en schroeven. 

Maalstenen De Vrijheid
Balie Molen Vrijheid

De laatste twee zolders

Op zolder zes en zeven vindt de technische werking van de molen plaats. Hier zie je hoe de draaiende wieken ervoor zorgen dat de assen en tandwielen binnenin de molen in elkaar gaan en meedraaien op dezelfde snelheid. Dit zorgt ervoor dat de maalstenen ronddraaien. Nadat het graan als meel uit de maalstenen komt valt het via een meelpijp in de mengketel. Vanuit hier wordt het meel verpakt en verwerkt.

Graan Molen
Tandwielen molen
Meel Molen

De meelproducten van molen De Vrijheid

De productie van elk soort meel varieert van elkaar, maar heeft één overeenkomst. En dat is dat al het meel in deze molen ambachtelijk wordt gemaakt. Dat houdt in dat er in geen enkel meel toevoegingen zitten. Het is een volledig puur product. En dat maakt het juist ook zo uniek om met dit molenmeel aan de slag te gaan. Het diverse aanbod van de molen is verkrijgbaar in Molenwinkel de Walvisch. Veel mensen kopen hier producten voor het thuisbakken. Naast het leveren van meelproducten aan de molenwinkel wordt er ook speciaal gemaald voor branderijen, bakkers, horeca, retail en groothandels.

Hotspots die producten van de molen gebruiken

Vlaamsch Broodhuys

Rotterdam
  •  

Molenwinkel De Walvisch

Schiedam
  •  

Yokohama Ramen Saito

Schiedam
  •  

Notaris Jenever

Schiedam
  •  

Das Brot

Rotterdam
  •  

Bobby's Gin

Schiedam
  •  

UNESCO-erfgoed

Om molenaar te worden moet je een aardig pittige opleiding voltooien. Dit is ons wel duidelijk geworden tijdens het bezoek aan de molen. Molenaar Theo liet ons alle kneepjes van zijn vak zien. Petje af voor zijn passie en kennis van molens. Zo moet je de molen niet alleen werktuig technisch kunnen bedienen, maar ook verstand hebben van de steeds wisselende weersomstandigheden en natuurlijk een goed maalproduct kunnen maken. 

Korenmolenaar zijn is een ambacht. In 2018 werd er bij Molen de Vrijheid samen met minister Engelshoven van Cultuur gevierd dat het ambacht van molenaar het eerste erkende immateriële Nederlands UNESCO-erfgoed is. Kortom, een maalbedrijf zoals deze molen is onmisbaar om dit unieke en typisch Hollandse ambacht in stand te houden. 

leer schiedam kennen

Schiedam: Het Distillers District van de wereld

Schiedam: het opkomende Distillers District 

Schiedam, het Distillers District, vind je op nog geen tien minuten van Rotterdam. Schiedam is de stad van jenever en gin en de plek waar de hoogste molens ter wereld staan. Je vindt hier vele jeneverstokerijen, mooie grachten, historische pakhuizen en karakteristieke ophaalbruggen. Ideaal voor een dagje uit in de buurt van Rotterdam. 

Schiedam als jeneverstad

Eeuwenlang domineerde in Schiedam de jeneverindustrie. In de bloeitijd waren er in Schiedam honderden jeneverbranderijen. Dit kun je dan ook nog overal proeven en ruiken in de stad. De historische binnenstad van Schiedam en de 6 hoogste molens van de wereld herinneren je nog altijd aan de tijd dat Schiedam het internationale hart van de jeneverindustrie was.

De jeneverindustrie gaf Schiedam de bijnaam Zwart Nazareth. Veel oude pakhuizen, distilleerderijen en branderijen zijn inmiddels omgetoverd tot woningen, winkels, restaurants, musea en galerijen. Tijdens een bezoek aan de stad Schiedam kun je dan ook in de historie duiken van de branderijen en molens van Schiedam. Ook zijn er verschillende gin en jenever tours in Schiedam waaraan je kunt deelnemen. De bijnaam Zwart Nazareth heeft dan ook plaats gemaakt voor een nieuwe, hippe bijnaam: Het Distillers District

Het Nationaal Jenevermuseum Schiedam

Het Nationaal Jenevermuseum is een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Schiedam. Tijdens een bezoek aan het Jenevermuseum stap je letterlijk in de wereld van de jeneverindustrie. Je krijgt een kijkje in de historie van jenever, krijgt uitleg over de branderij en maakt kennis met een aantal distallateurs. Benieuwd naar de smaak van jenever? Bij het Nationaal Jenevermuseum kun je ook terecht voor een jeneverproeverij. 

Het Nationaal Jenevermuseum is per 20 mei 2020 weer geopend voor bezoekers! De actuele ticketprijzen kun je vinden op de website van het Nationaal Jenevermuseum. 

jenevermuseum Schiedam

Bekende gin’s en jenever uit Schiedam

Naast een bezoek aan het Nationaal Jenevermuseum, kun je nog op veel andere manieren de gin- en jeneverstad Schiedam ontdekken. Wat veel mensen niet weten, is dat uit Schiedam een aantal van de bekendste distilleerderijen ter wereld komen. KETEL 1 en Ketel One, De Kuyper, Loopuyt, Boompjes, Sylvius, Savoy, Bobby’s Gin: het zijn allemaal bekende merknamen afkomstig uit Schiedam. Een aantal van de distilleerderijen biedt rondleidingen en gin tours aan. Ben je een liefhebber van deze sterke drank en wil je kennis maken met het Distillers District? Dan zijn deze verrassende tours onwijs leuk om te doen tijdens een dagje Schiedam!

Distillers District Schiedam
ketel one distilleerderij schiedam

De molens van Schiedam

De (geschiedenis van de) jeneverindustrie in Schiedam is onlosmakelijk verbonden met de molens. Vandaag de dag bepalen zeven molens dan ook nog altijd het stadsbeeld van Schiedam: Molen De Walvisch, Molen De Drie Koornbloemen, Molen De Vrijheid, Molen De Noord, Molen De Palmboom, de in 2008 gebouwde Noletmolen en de in 2011 opnieuw gebouwde Molen De Kameel. De molens werden met name gebruikt om het graan voor de jenever te vermalen. De zeven hoogste molens ter wereld zijn allemaal gelegen in het centrum van Schiedam. 

De molens bezoeken tijdens een dagtripje naar Schiedam? Met deze route kom je langs alle indrukwekkende molens in Schiedam. 

Leuke restaurantjes en bars in Schiedam

Je kunt aan alles merken dat Schiedam een opkomende stad is. Zo zijn er ook steeds meer hippe hotspots in Schiedam gevestigd. Van gezellige koffietentjes, tot hoogwaardige restaurants, er is keuze zat! 

Leuke hotspots in Schiedam

De Bonte Koe

Schiedam
  •  

1714 Drinks & Bites

Schiedam
  •  

Historische gebouwen in Schiedam

De stad Schiedam beschikt over vele historische monumenten, zoals de Grote- of Sint Janskerk, het Stadhuis, het Zakendragershuisje, het Proveniershuis en de Korenbeurs. 

De grote- of sint Janskerk

De Grote- of Sint Janskerk is een schitterende kerk in het centrum van Schiedam. Deze hallenkerk werd tussen 1335 en 1500 gebouwd. 

Het Zakkendragershuisje

Het Zakkendragershuisje uit 1725 is daarnaast één van de meest karakteristieke gebouwen van Schiedam. Vroeger was dit het Gildehuis van het zakkendragersgilde. Het gebouw heeft een zakkendrager als windvaan en een torentje met klok. Deze klok werd geluid als er een schip binnenkwam, waarop de zakkendragers naar hun Gildehuis kwamen. 

De Korenbeurs

Ook de Korenbeurs is een prachtig gebouw om te bezoeken. Het monumentale pand werd gebouwd in 1787 onder leiding van de Italiaanse architect Carlo Giovanni Francesco Giudici. 

Bezoek je graag de monumentale panden in Schiedam? Op deze lijst vind je alle mooie monumenten in Schiedam. 

Leuke accommodaties in Schiedam

Het Pakhuis

Schiedam
  •  
Waanzinnig

Stadsvilla Mout

Schiedam
  •  

Jeneverlogies

Schiedam
  •  
Urban

Winkelen in Schiedam

Schiedam is als je het ons vraagt niet per se een winkelstad, alhoewel de historische binnenstad wel een gezellig stadsdeel is om langs winkeltjes te struinen. De Hoogstraat is de grootste winkelstraat in Schiedam. Daarnaast is er een klein winkelcentrum (De Passage) en is er iedere vrijdag een weekmarkt van 09:00 tot 16:00.  

Molens van Schiedam

Enthousiast geworden over het Distillers District van Schiedam en benieuwd naar de functies van de molens? Of hebben wij je interesse gewekt om de hoogste molens ter wereld bezoeken? Dan zit je in Schiedam helemaal goed. Breng een bezoek aan de mooie molens met onze wandelroute langs de molens

Bezoek de hoogste molens ter wereld in Schiedam

Schiedam: de hoogste molens ter wereld

De Schiedamse molens zijn de hoogste klassieke windmolens ter wereld. Ooit stonden er meer dan dertig molens in de stad Schiedam. De brandersmolens maalden graan voor de branders, die moutwijn stookten voor de jeneverindustrie. Vandaag de dag kun je in Schiedam nog zeven van de hoogste molens ter wereld bezoeken: De Walvisch, De Drie Koornbloemen, De Nolet, De Vrijheid, De Noord, De Palmboom en De Kameel. De molens zijn dicht bij elkaar gelegen, in totaal op nog geen 5 kilometer afstand. Een stadstour door historisch Schiedam, langs de fotogenieke molens, is dan ook zeker een aanrader voor een uitstapje in eigen land. 

Buiten het centrum van Schiedam is één van de poldermolens een paar jaar terug volledig gerestaureerd: De Babbersmolen. Sindsdien beschikt Schiedam ook weer over een ‘watermolen’. 

Route molens Schiedam

Molen De Walvisch

Molen De Walvisch, gelegen aan de Westvest, is één van de mooiste stellingmolens in Schiedam. Deze prachtige molen werd gebouwd in 1794 en maalde granen voor de jenever. De molen werd gepacht door 26 stokers. Molen De Walvisch is benoemd naar de Groenlandse walvisvaart die aan het eind van de 18e eeuw hoogtij vierde. De eerste steen van de stellingmolen werd gelegd door A. Nolet. Familie Nolet is nog steeds bekend in Schiedam om haar jenever en de hoogste stenen molen: De Nolet. 

Sinds februari 2018 is molen De Walvisch de nieuwe museummolen geworden. Deze functie is in handen van het Nationaal Jenevermuseum Schiedam. In het museum maak je kennis met de geschiedenis en werking van de mout- of brandersmolens van Schiedam. Dit wordt verteld in het Jenevermuseum. Ook is hier een molenwinkel aanwezig waar je een breed assortiment aan bakproducten kan kopen.

Molenwinkel De Walvisch
Schiedam molen de Walvisch

Noletmolen

Molen De Nolet is niet alleen de hoogste molen van Schiedam, maar zelfs de hoogste molen ter wereld. De Nolet is 42,5 meter hoog. Met de aerodynamische wieken reikt de stenen molen zelfs tot 55 meter hoogte. De Nolet behoort echter niet tot de historische molens, deze molen is namelijk in 2005 geplaatst door Nolet Distillery. Qua uiterlijk ziet de molen er uit als een traditionele stellingmolen, maar de wieken zijn voorzien van een speciaal ontwikkeld stroomlijnsysteem. De molen draait daarnaast automatisch op de wind. Het is eigenlijk een moderne windturbine in een vintage jasje. 

De Nolet (en de bijbehorende distilleerderij) is normaal gesproken een drukbezochte attractie in Schiedam. Met name bij buitenlandse toeristen is de Nolet Distillery in trek. Bij Nolet Distillery kun je onder andere de bottelarij bezoeken, zien hoe de populaire Ketel 1 en Ketel One Vodka worden gedistilleerd en de hoogste stellingmolen ter wereld bezichtigen. Helaas is Nolet Distillery door de coronacrisis tot nader order gesloten. Maar de indrukwekkende molen van buiten, dat kan natuurlijk wel!

Nolet Molen
Nolet

De Drie Koornbloemen

De Drie Koornbloemen is de oudste authentieke brandersmolen van Schiedam. Deze molen dateert uit 1770 en is hiermee al 250 jaar oud. Door de jaren heen is de molen gebruikt voor verschillende doeleinden. Zo is de molen in de jaren ’90 gebruikt voor het zagen van mahoniehout, maar later ook voor het pellen van rijst, voor het malen van graan, erwten, maïs en bonen en voor de verwerking van veevoeder. 

De Drie Koornbloemen is de enige brandersmolen met een ingebouwd molenaarshuis. Vooral vanuit het naast gelegen parkje is De Drie Koornbloemen goed te zien. Wij moeten bekennen: hij is wel een beetje aan een opfrisbeurt toe. Maar wat kun je verwachten van een molen van 250 jaar oud? 

De Drie Koornbloemen Schiedam

Molen De Vrijheid

Bijzonder aan molen De Vrijheid is dat hij nog grotendeels bestaat uit de oorspronkelijke onderdelen. Zo heeft de molen een gietijzeren bovenas die in 1838 werd gegoten. Dit is de oudste in zijn soort in Nederland. De Vrijheid is nog altijd in gebruik als malende molen. Vandaag de dag richt het ambachtelijk maalbedrijf zich op diverse bakkers, branders en horeca. De Vrijheid levert onder andere aan Vlaamsch Broodhuys, Notaris Jenever en het Nationaal Jenevermuseum. 

Wij mochten een kijkje nemen achter de schermen bij Molen De Vrijheid en leerden hoe het ambachtelijke molenaarsvak wordt uitgevoerd. En natuurlijk klommen we ook op de stelling om het mooie uitzicht over Schiedam te bewonderen. Benieuwd naar ons bezoek? Je leest er alles over in ons artikel over Molen de Vrijheid in Schiedam

Molen de Noord

Voor de komst van de Noletmolen, was de Noord aan de Noordvest met 33,3 meter de hoogste molen van Schiedam en tevens de hoogste ter wereld. Op de plek van De Noord hebben verschillende molens gestaan: een houten variant, later vervangen door een stenen variant en daarna nog een nieuwe stenen variant dichterbij de waterkant.

Vanaf de jaren ’30 werd er geen gebruik meer gemaakt van de windaandrijving in de molen. Dit resulteerde in onttakeling van de molen. Er bleef een peperbus over. In de oorlogsjaren diende een hokje op De Noord als uitkijkpost voor de Duitsers. Na de oorlog kocht de gemeente Schiedam De Noord en werd de molen gerestaureerd. Op het oog is De Noord nu dan ook weer een echte molen. Eigenlijk niet alleen op het oog. Alle molens in Schiedam zijn taalvaardig en daarmee complete molens.

De Vrijheid is de ‘buurmolen’ van De Noord. De molens De Vrijheid en De Noord zijn dan ook heel mooi samen vast te leggen! 

De Vrijheid De Noord Schiedam
de noord de vrijheid schiedam

Molen De (Nieuwe) Palmboom

Net als de meeste andere molens werd De Palmboom gebouwd als brandersmolen. De molen werd oorspronkelijk gebouwd in 1781 ten behoeve van de jeneverindustrie. In 1901 is tijdens een brand aan de overkant in stoombranderij De Kraton een vonk overgeslagen naar de Palmboom. De molen is daarop volledig uitgebrand. De molenstomp is als enige bewaard gebleven. Negentig jaar later, tussen 1991 en 1993, werd De Palmboom opnieuw opgebouwd. De vernieuwde molen kreeg toen de naam De Nieuwe Palmboom. Tot 2018 was De Nieuwe Palmboom een museummolen. Het museum is sindsdien verplaatst naar De Walvisch. En de naam van deze molen veranderde toen weer terug naar ‘De Palmboom’.

de palmboom schiedam

Molen de Kameel

De Kameel is voor het oog de nieuwste molen in Schiedam. Deze molen werd in 2011 namelijk herbouwd. De Kameel is de kleinste van de bestaande, al dan niet herbouwde, Schiedamse molens. Qua uitstraling doet hij echter zeker niet onder voor de andere molens! 

Bijzonder is zijn ligging: je ziet hem als eerste als je vanaf het treinstation of de autoweg Schiedam binnenkomt. Wat daarnaast meteen opvalt is de opening in de romp aan de waterkant. Dit is een molengrot waardoor kleine vrachtschepen tot in de molen konden varen om te lossen.

de kameel Schiedam

De Babbersmolen

De Babbersmolen is een uitzondering in het rijtje van Schiedamse molens. Gebouwd in 1710 is de Babbersmolen de oudste, nog bestaande stenen poldermolen van Nederland. De molen ligt dan ook niet in het historische centrum van Schiedam, maar aan de Poldervaart, richting Vlaardingen. Nadat hij in 2013 volledig is gerestaureerd is hij ingericht als bezoekersmolen. De ouderwetse molenaarswoning heeft een o.a. een bedstee, potkachel en waterpomp. Buiten op het levend erf vind je een moestuin, kippen, wilgengriend en nog veel meer. Je ervaart echt hoe een molenaarsgezin vroeger leefde in en van de natuur.

Naast de molen ligt de mini-Babberspolder: een watereducatieproject. Hier kun je een mini-polder met slootjes onderwater laten lopen en vervolgens weer droogmalen met een groot houten scheprad. Zo kun je op een leuke manier ervaren hoe de Babbersmolen vroeger werd gebruikt. Tip: in het hoogseizoen is de molen elke zaterdag open voor publiek. 

De molenwandeling Schiedams Molenerfgoed

Wil jij graag meer te weten komen over de Schiedamse molens? Dan raden wij de molenwandeling Schiedams Molenerfgoed aan van Stichting Schiedamse Molens. De molen is misschien wel één van de belangrijkste cultuurkenmerken in Nederland en het is dan ook ontzettend leuk om de molens niet alleen te bewonderen, maar er ook iets meer over te leren. 

De wandeling Schiedams Molenerfgoed duurt 1 tot 1,5 uur en brengt je langs de molens en andere mooie historische gebouwen in Schiedam. Tijdens de wandeling krijg je vragen en opdrachten mee. Op een speelse wijze leer je over hoe de molens werken, wie er werken, wat er geproduceerd wordt en voor wie. De opdrachten zijn onderverdeeld in drie niveaus: Verkenner, Ontdekker en Kenner.

hoogste molens schiedam
Hoogste Molens Schiedam

Bezoek nog meer molens op de beroemdste molenlocatie Kinderdijk

Naast de molens in Schiedam, zijn de molens in Kinderdijk ook absoluut de moeite waard. De molens van Kinderdijk staan op de UNESCO Werelderfgoedlijst en niet zonder reden. De molens van Kinderdijk zijn gebouwd om water uit de laaggelegen polder omhoog te pompen. Kinderdijk is hierdoor een uniek en iconisch waterbeheer. Een lekker dagje uit naar molencomplex Kinderdijk? Lees meer over ons bezoek aan Kinderdijk

Nog meer inspiratie voor schiedam en de Hollandse molens